Zaštitnik ljudskih prava i sloboda utvrdio je da nadležni organi nijesu uspjeli da uspostave djelotvoran i koordinisan sistem za rješavanje dugogodišnjeg problema nekontrolisanog kretanja goveda na području Prijestonice Cetinje i Opštine Budva, zbog čega su ugroženi bezbjednost građana, saobraćaj i pravo na mirno uživanje imovine. Izdat je niz preporuka lokalnim samoupravama, Upravi za bezbjednost hrane i Upravi policije, uz obavezu da u roku od 30 dana izvijeste o preduzetim mjerama.

Predstavnici mjesnih zajednica Konak, Sveti Stefan, Ljubotinjsko – Građanska i Reževići podnijeli su pritužbu zbog višegodišnjeg problema nekontrolisanog kretanja stoke na području Cetinja i Budve, i tvrdili da životinje bez nadzora zalaze na javne puteve, privatna imanja i naseljena mjesta, pričinjavajući materijalnu štetu i ugrožavajući bezbjednost saobraćaja.

Iz sprovedenog postupka proizlazi da su građani tokom prethodnih godina više puta prijavljivali problem policiji, komunalnim službama i veterinarskoj inspekciji, dok su protiv jednog držaoca stoke preduzimane prekršajne mjere, a u jednom slučaju pokrenut je i krivični postupak zbog ugrožavanja bezbjednosti saobraćaja.

U mišljenju Zaštitnika navodi se da problem traje godinama i da su svi nadležni organi bili upoznati sa njegovim razmjerama.

„Sve veći broj lutajućih goveda predstavlja ozbiljan i kontinuiran rizik po bezbjednost saobraćaja, zdravlje ljudi i dobrobit životinja. Opasnost od nekontrolisanog kretanja životinja predstavlja realnu i konkretnu prijetnju, sa kojom su svi nadležni organi dužni da se bave sa dužnom pažnjom, efikasno i bez odlaganja, jer se radi o situaciji koja direktno zadire u osnovna prava građana“, navodi se u dokumentu Zaštitnika.

Konstatuje se da su pojedine institucije preduzimale aktivnosti u okviru svojih nadležnosti, ali da one nijesu dale očekivane rezultate.

„Preduzete aktivnosti predstavljaju relevantne korake u okviru nadležnosti pojedinih organa i ukazuju da problem nije bio ignorisan, već da su određene mjere kontinuirano preduzimane. Međutim, istovremeno se konstatuje da te mjere nijesu rezultirale uspostavljanjem stabilnog, koordinisanog i u potpunosti operativnog sistema koji bi omogućio blagovremeno uklanjanje životinja sa javnih površina i njihovo trajno zbrinjavanje“, istakao je Ombudsman.

Naglašeno je i da se dosadašnje intervencije uglavnom svode na pojedinačne reakcije po prijavama građana.

„U relevantnom periodu nije postojao u potpunosti funkcionalan i integrisan sistem postupanja, već su intervencije dominantno bile ad hok karaktera, uslovljene pojedinačnim prijavama i situacionim reakcijama nadležnih službi. Kao ograničavajući faktori navode se nedostatak obučenog kadra za hvatanje i bezbjedno postupanje sa životinjama, kao i nepostojanje u potpunosti uspostavljenog i tehnički opremljenog skloništa“, piše u mišljenju.

Ipak, Zaštitnik smatra da takve okolnosti ne mogu biti opravdanje.

„Ove okolnosti ne mogu predstavljati opravdanje za dugotrajno nepostojanje djelotvornog sistema, imajući u vidu da se radi o problemu koji je poznat duži niz godina i koji zahtijeva planski, organizovan i koordinisan institucionalni odgovor“, upozorava Ombudsman.

Zaključuje se da nadležni organi nijesu u potpunosti ispunili standarde djelotvorne zaštite prava građana.

„Polazeći od svih utvrđenih okolnosti, Zaštitnik ocjenjuje da u konkretnom slučaju nije u dovoljnoj mjeri obezbijeđen djelotvoran, koordinisan i pravovremen institucionalni odgovor na dugogodišnji i ponavljajući problem, te da nadležni organi nijesu u potpunosti ostvarili standarde djelotvorne zaštite prava građana koji proizilaze iz načela dobre uprave i pozitivnih obaveza države prema članu 8 Evropske konvencije o ljudskim pravima“, piše u dokumentu.

Zbog toga je Prijestonici Cetinje i Opštini Budva preporučeno da bez odlaganja uspostave potpuno funkcionalan sistem za hvatanje, transport i trajno zbrinjavanje lutajuće stoke, obezbijede obučeni kadar, specijalizovanu opremu i operativne protokole za hitne intervencije.

Upravi za bezbjednost hrane preporučeno je pojačavanje inspekcijskog nadzora i dosljedna primjena zakonskih mjera prema vlasnicima životinja, a Uprava policije pozvana je da nastavi i unaprijedi koordinaciju sa ostalim službama radi bržeg reagovanja u slučajevima kada prisustvo stoke predstavlja prijetnju po građane i saobraćaj.

Aleksandra Obradović

CdM portal