Iz HRA su poručili da javnost mora imati uvid u ispunjenost završnih mjerila i završne pregovaračke pozicije za poglavlja 23 i 24, koja se odnose na pravosuđe i temeljna prava, odnosno pravdu, slobodu i bezbjednost. Na problem nedostupnosti tih informacija ranije je ukazao i Institut alternativa.

– Neprihvatljivo je da se javnosti uskraćuju informacije o ispunjenju završnih mjerila i završne pregovaračke pozicije za poglavlja 23 i 24 – naveli su iz HRA.

U HRA smatraju da je vladavina prava trajna odgovornost države i nakon zatvaranja poglavlja, ali da to ne oslobađa institucije obaveze da javnosti predoče konkretne rezultate i obrazlože na osnovu čega su mjerila ocijenjena kao ispunjena.

Iz HRA su ukazali i na to da su u saopštenju sa telefonske sjednice Vlade od 20. oktobra četiri tačke označene kao „interno“, bez navođenja njihovih naziva.

Podsjećaju da je Vlada u ranijim slučajevima zatvaranja pregovaračkih poglavlja objavljivala takve dokumente, zbog čega smatraju da je potrebno objasniti zašto bi upravo poglavlja koja obuhvataju vladavinu prava bila izuzetak.

HRA navodi da Zakon o slobodnom pristupu informacijama nalaže objavljivanje cjelokupnog dnevnog reda i naziva tačaka, čak i kada je njihov sadržaj označen stepenom tajnosti.

Od Vlade i Ministarstva evropskih poslova traže da saopšte ko je donio odluku o označavanju dokumenata kao „interno“, na osnovu koje zakonske odredbe, koji se interes time štiti i kada će dokumentacija biti dostupna javnosti.

Posebno spornim smatraju način na koji su ocijenjene obaveze u vezi sa primjenom preporuka Evropskog komiteta za sprečavanje mučenja (CPT).

Prema navodima HRA, u Crnoj Gori nije uspostavljeno sistematsko audio-vizuelno snimanje policijskih saslušanja, policijski službenici ne nose tjelesne kamere, dok se suspenzije i disciplinski postupci ne sprovode dosljedno, zbog čega problem nekažnjivosti ostaje prisutan.

Iz te organizacije upozoravaju i na dugogodišnji problem prenatrpanosti pritvora. Tokom posjete u novembru 2025. godine, kako navode, CPT je u pojedinim ćelijama zatekao svega 2,5 kvadratnih metara prostora po osobi, umjesto najmanje četiri kvadratna metra.

Pritvorenici, uključujući maloljetnike, prema njihovim navodima, provode 22 do 23 sata dnevno zaključani u ćelijama, bez organizovanih aktivnosti i bez dosljedno obezbijeđena dva sata boravka na otvorenom.

Problemi su, kako ističu, prisutni i u Specijalnoj bolnici za psihijatriju „Dobrota“, gdje pacijenti zbog nedostatka kreveta redovno spavaju na dušecima na podu.

– Ako smatra da su obaveze ispunjene, pozivamo Vladu da odobri objavljivanje novog izvještaja CPT-a i predoči dokaze o sprovođenju preporuka – poručili su iz HRA.

Kada je riječ o procesuiranju ratnih zločina, HRA traži da Vlada objasni koji rezultati opravdavaju ocjenu da su završna mjerila ispunjena, posebno u dijelu koji se odnosi na komandnu odgovornost.

Iz te organizacije ukazuju da komandna odgovornost nije procesuirana u skladu sa zahtjevima koji se postavljaju pred Crnu Goru, dok odgovornost za najteže zločine iz devedesetih godina nije utvrđena.

– Žrtve i njihove porodice i dalje čekaju pravdu i obeštećenje – naveli su iz HRA.

HRA ocjenjuje da nije jasno ni na osnovu čega su završna mjerila u oblasti pravosuđa proglašena ispunjenim.

– Najavljeno praćenje nakon zatvaranja ne može zamijeniti dokaze da su uslovi za zatvaranje ispunjeni – upozorili su iz te organizacije.

Gorčević je saopštila da je Vlada usvojila i Evropskoj komisiji dostavila sve pregovaračke pozicije, ocjenjujući da su ispunjeni uslovi za zatvaranje preostalih poglavlja do kraja godine.

Sudovi se, kako navode, i dalje suočavaju sa velikim brojem neriješenih predmeta, nedostatkom sudija i neadekvatnim prostornim kapacitetima, uključujući nedovoljan broj sudnica.

Uz to, nije završen izbor svih članova Sudskog savjeta iz reda uglednih pravnika, zbog čega dio članova tu funkciju obavlja i nakon isteka mandata.

Iz HRA poručuju da tvrdnje o ispunjenosti mjerila moraju biti potkrijepljene javno dostupnim i provjerljivim dokazima.

– Tajnost dokumenata onemogućava provjeru i podriva povjerenje u ocjenu napretka – upozorili su.

Pozvali su Vladu da bez odlaganja objavi informacije o ispunjenosti završnih mjerila i završne pregovaračke pozicije za poglavlja 23 i 24, ističući da evropske integracije moraju donijeti konkretne rezultate za građane, posebno za žrtve kršenja ljudskih prava koje godinama čekaju pravdu.

Dan portal