U dokumentu od 30. oktobra, u koji je „Dan“ imao uvid, Komisija konstatuje da ekološka rekonstrukcija elektrane, kojom je trebalo obezbijediti usklađenost sa evropskim standardima, još nije završena, zbog čega Crna Gora i dalje ne ispunjava obaveze preuzete u okviru Energetske zajednice.

Riječ je o predlogu Evropske komisije pod oznakom COM(2026) 593, kojim se utvrđuje stav Evropske unije za predstojeći sastanak Ministarskog savjeta Energetske zajednice, zakazan za 30. novembar u Beču.

Evropska komisija predlaže da EU podrži odluku o kršenju Ugovora o Energetskoj zajednici u predmetu ECS-15/21, koji se odnosi na rad Termoelektrane Pljevlja nakon isteka dozvoljenog broja radnih sati.

U obrazloženju se podsjeća da je Crna Gora u februaru 2018. godine zvanično obavijestila Sekretarijat Energetske zajednice da Termoelektrana Pljevlja počinje da koristi poseban režim rada, kojim joj je bilo omogućeno najviše 20.000 radnih sati u periodu od 1. januara 2018. do kraja 2023. godine, bez primjene strožih graničnih vrijednosti emisija.

Međutim, elektrana je dozvoljenih 20.000 sati potrošila još krajem 2020. godine, nakon čega je nastavila proizvodnju električne energije, iako nije bila usklađena sa strožim evropskim standardima zaštite životne sredine.

U dokumentu Evropske komisije podsjeća se da je Crna Gora još 2018. godine obavijestila Energetsku zajednicu da je započela rekonstrukciju elektrane radi usklađivanja sa propisima o industrijskim emisijama i najboljim dostupnim tehnikama za velika postrojenja za sagorijevanje.

Ipak, Komisija u dokumentu od 30. oktobra 2026. navodi da projekat rekonstrukcije, kojim bi bila obezbijeđena usklađenost sa evropskim propisima, još nije završen.

Zbog toga je ocijenjeno da Crna Gora i dalje krši obavezu prema kojoj elektrana, nakon iskorišćenih 20.000 radnih sati, nije smjela nastaviti rad bez ispunjavanja strožih standarda emisija.

Evropska komisija poziva se i na mišljenje Savjetodavnog odbora Energetske zajednice od 27. novembra 2024. godine, kojim su podržani nalazi Sekretarijata o kršenju obaveza Crne Gore.

Postupak protiv Crne Gore pokrenut je 2021. godine, a Sekretarijat Energetske zajednice je 13. jula 2023. predmet uputio Ministarskom savjetu, nadležnom za formalno utvrđivanje kršenja obaveza ugovornih strana.

Novim predlogom Evropske komisije traži se da predstavnici EU na sjednici 30. novembra podrže usvajanje takve odluke.

To, međutim, ne znači da je odluka već donesena, niti da je Evropska komisija naložila zatvaranje Termoelektrane Pljevlja. Dokument takođe ne predviđa neposredno izricanje novčane kazne Crnoj Gori.

Eventualnim usvajanjem odluke bilo bi formalno potvrđeno kršenje obaveza iz Ugovora o Energetskoj zajednici, dok bi dalje postupanje zavisilo od narednih odluka nadležnih tijela.

Ovaj predlog dolazi u trenutku kada Crna Gora nastoji da završi pristupne pregovore sa Evropskom unijom, uključujući obaveze u oblastima energetike i zaštite životne sredine.

Istovremeno, otvara se pitanje zbog čega Evropska komisija i krajem oktobra 2026. godine ocjenjuje da ekološka rekonstrukcija Termoelektrane Pljevlja nije završena i da li će rezultati ulaganja u modernizaciju postrojenja omogućiti otklanjanje razloga zbog kojih je postupak protiv Crne Gore pokrenut.

Ministarski savjet Energetske zajednice o predloženoj odluci trebalo bi da raspravlja 30. novembra u Beču.

Dan portal