- 25.11.2025.
Proces izbora izvođača za dionicu auto-puta Mateševo–Andrijevica ulazi u završnu i najdelikatniju fazu, a pred Evropskom bankom za obnovu i razvoj (EBRD) i državnom kompanijom Monteput nalazi se jedan od najkompleksnijih izazova u posljednjih deset godina.
Piše: Bojan OBRENIĆ
Iako je tender privukao značajno interesovanje i čak četiri konkretne ponude, proces valorizacije neće biti jednostavan – prije svega zbog činjenice da se dvije kompanije koje važe za jedne od favorita povezuju sa subjektima pod američkim sankcijama.
Favoriti pod sjenkom
Među ponuđačima izdvajaju se dvije ponude koje nose ozbiljan reputacioni rizik:
China Communications Construction Company (CCCC) – kineski gigant koji se nalazi pod američkim sankcijama zbog navodnih koruptivnih praksi i uloge u sporovima u Južnom kineskom moru. CCCC je matična kompanija CRBC-ja, koji je gradio prvu dionicu crnogorskog auto-puta.
Konzorcijum Shandong FE&TC – Shandong Luqiao Group – čije poslovne veze vode do srpskih kompanija i biznismena Zvonka Veselinovića, takođe obuhvaćenih američkim sankcijama zbog navodnih kriminalnih aktivnosti i destabilizacije regiona.
Za projekat koji se finansira kombinovano – iz kredita EBRD-a, grantova Evropske komisije i iz kapitalnog budžeta Crne Gore – ovakve činjenice predstavljaju ozbiljan izazov. Uključivanje firmi povezivanih sa sankcionisanim subjektima može biti crvena linija za međunarodne donatore i finansijere.
Četiri ponude u igri
Na tender za projektovanje i izgradnju druge dionice auto-puta pristigle su ponude od: konzorcijuma Cengiz–Azvirt, kompanije CCCC, konzorcijuma Shandong FE&TC – Shandong Luqiaouma i od konzorcijuma China Powers.
Monteput je zvanično potvrdio da je tehnička evaluacija u toku i da će biti završena „u najskorijem roku“, nakon čega slijedi odobrenje EBRD-a za otvaranje finansijskih ponuda.
Vrijednost radova – 550 miliona eura
Procijenjena vrijednost dionice duge 22 kilometra iznosi 550 miliona eura, a konačan iznos će biti poznat tek po otvaranju finansijskih ponuda. Riječ je o jednom od najvećih infrastrukturnih poduhvata u Crnoj Gori u narednoj deceniji.
Projekat se finansira modelom blendinga, koji uključuje: 200 miliona eura kredita EBRD-a, već ugovorenog, 100 miliona eura bespovratnih IPA sredstava, mogućih dodatnih 50 miliona eura grantova i učešće nacionalnog kapitalnog budžeta.
Upravo zbog ovakve finansijske konstrukcije, standardi i preporuke EBRD-a i Evropske komisije biće ključni u izboru izvođača.
Sankcije protiv CCCC-a i povezanih srpskih firmi dovode Monteput i EBRD u situaciju u kojoj moraju da izbjegnu bilo kakav reputacioni rizik. Američka crna lista, na kojoj se nalaze Veselinović i saradnici, jasno navodi razloge – kriminalne i ilegalne aktivnosti, kao i destabilizaciju regiona.
Takvi podaci mogu direktno uticati na ocjenu integriteta ponuđača, što je jedna od ključnih faza evaluacije kod međunarodnih finansijskih institucija.
bizniscg.me
