Broj nevladinih organizacija/udruženja (NVO) iz godine u godinu raste, pokazuju zvanični podaci, po kojima je broj NVO narastao na čak 7.200. Ukoliko se to uporedi sa statistikom o stanovništvu u Crnoj Gori, dolazi se do podatka da na svakog 80. građanina dođe po jedna nevladina organizacija.

Prema podacima Ministarstva javne uprave iz 2022. godine, tada je u registar nevladinih organizacija bilo upisano 6.680 NVO. Sve registrovane (upisane u registre) organizacije, upisom u registre, stekle su status pravnog lica i smatraju se aktivnim organizacijama. Taj status zadržavaju sve do momenta brisanja iz registara nevladinih organizacija.

Organizacije civilnog društva, njihove inicijative, jednostavan način osnivanja i prostor za organizovanje ljudi koje veže ideja, društvena potreba i borba za uključenost u društvene kontekste jeste demokratski iskorak, rekao je za “Dan” politički analitičar i pravnik Boris Marić.

– Primarno pitanje nije broj NVO, već kvalitet i intenzitet njihovog angažovanja. Postoji očigledna velika razlika između intenziteta društveno angažovanih inicijativa i broja NVO, od kojih je ogroman broj nevidljiv. Tako da nije baš potpuno jasno zašto se osnivaju NVO a da nemate jasan cilj i svrhu osnivanja. Naravno, postoji i sumnja da se jednim brojem NVO manipuliše kao pravnim licima. Iako to nije veliki broj, bilo bi dobro locirati ih i provjeriti motive i zakonitost djelovanja – smatra Marić.

Izvršni direktor Ekološkog društva “Breznica” Milorad Mitrović kaže da se u Crnoj Gori ne zna tačan broj NVO.

– Spekuliše se da ih ima oko 17.000, dok se priča da je aktivnih oko 7.200. Nejasno je na koji ih način resorno ministarstvo razdvaja na aktivne i neaktivne, jer kada se uzme bilo koje rješenje iz registra, taj broj je 17.000. Mi u Crnoj Gori sa malim brojem stanovnika imamo ogroman broj NVO, fondacija i udruženja. Imamo kvantitet, ali ne i kvalitet. Na ovolikom broju NVO pozavidjele bi nam i mnogo veće zemlje. U Crnoj Gori imamo fenomen da nema političke partije koja nema po nekoliko svojih NVO. Imamo i fenomen da lica koja su u NVO rade i u državnom sektoru. Takvi ljudi skoro da ne mogu da razlikuju te aktivnosti. Oni su prije podne u državnom sektoru, oko podne u NVO, a predveče u trećem sektoru. To je prosto nevjerovatno i neshvatljivo – istakao je Mitrović.

Kako je saopštio, nedavno su resornom ministarstvu uputili inicijativu da se ukine finansiranje NVO iz budžeta jer se na taj način uzaludno troši novac građana.

– Na taj način dolazi i do zloupotreba novčanih sredstava. Rezultati brojnih projekata NVO koji su finansirani iz budžeta lokalnih uporava često su krajnje besmisleni i upitni. Kada je 2020. godine došlo do promjene vlasti, brojni aktivisti iz NVO su ušli u vlast “po dubini i širini”, ali su zadržali pozicije u NVO, gdje crpe novčana sredstava, i nastavili su da se ponašaju kao i njihovi prethodnici protiv kojih su se borili. Ako zamjenjujemo ljude, a ne mijenjamo sistem, ništa nijesmo uradili – zaključuje Mitrović.

Petar Knežević iz Centra za razvoj nevladnih organizacija (CRNVO) navodi da uvidom u registar NVO vidimo da trenutno postoji 7.666 NVO (koje nisu obrisane).

– Od toga 7.231 udruženje, 309 fondacija i 126 predstavništava stranih NVO. Ovaj broj nije u nekom vrtoglavom porastu da zahtijeva neku naročitu analizu. Štaviše, veći broj NVO je jedino pokazatelj u kojoj mjeri je garantovana sloboda udruživanja u praksi. Odlika razvijenih liberalnih demokratija je i brojno i razvijeno civilno društvo, pa bi porast broja građana koji se udružuju svakako bio dobra vijest. Kada se samo osnuju, NVO ne predstavljaju pritisak na finansijski sistem, niti na sistem javne uprave, jer se za samo postojanje NVO ne izdvaja novac. Nevladine organizacije su se svakako u dugom nizu godina pokazale kao najkompetentniji sektor u Crnoj Gori, te konzistentno povlače cjelokupno opredijeljene iznose iz EU fondova koji su im namijenjeni, donoseći u Crnu Goru sredstva koja se koriste za sprovođenje aktivnosti od javnog interesa, uključujući podršku najugroženijim grupama stanovništva, zaštitu prirode, ljudskih prava i drugih prioriteta.

Za razliku od javnih sredstava koja raspodjeljuju ministarstva, jedinice lokalne samouprave i drugi organi, fondovi EU su daleko manje podložni zloupotrebama i manipulacijama upravo zbog načina raspodjele zasnovanog na jasnim kriterijumima i nepristrasnom ocjenjivanju, te doslednom sprovođenju monitoringa i evaluacije realizacije projekata.

Imajući u vidu da nemamo najbolje podatke u registrima, nije poznato koliko je organizacija od ovog broja aktivno. Mnoge organizacije obustave aktivan rad, a članovi ne pokrenu formalno brisanje NVO iz registra, što znači da postoji vjerovatnoća da je faktički smanjen broj aktivnih organizacija – rekao je Knežević.

Dan portal