Ustavni sud Crne Gore saopštio je da je utvrdio odredbe Zakona o održavanju stambenih zgrada, koje omogućavaju da Vlada i jedinice lokalne samouprave uređuju postupak, način i kriterijume za rješavanje stambenih potreba lica čiji je rad od interesa za državu, odnosno opštinu, u vrijeme važenja nijesu bile u saglasnosti sa Ustavom Crne Gore.

“Ustavni sud je, također, utvrdio da u vrijeme važenja nije bila u saglasnosti sa Ustavom ni odredba Zakona kojom je propisano da se postupak, način i kriterijumi za rješavanje stambenih potreba sudija, državnih tužilaca i sudija Ustavnog suda uređuju aktima Sudskog savjeta, Tužilačkog savjeta i Ustavnog suda”, saopšteno je iz tog Suda.

Drugim riječima, Ustavni sud je utvrdio da je zakonodavac odredbama člana 29 stav 1 i 2 Zakona o održavanju stambenih zgrada prekoračio svoja ustavna ovlaštenja i povrijedio ustavne principe vladavine prava i saglasnosti pravnih propisa.

“Ustavni sud je, također, utvrdio da su osporena zakonska rješenja o rješavanju stambenih potreba zaposlenih u državnim organima i organima lokalne samouprave, odnosno lica čiji je rad od interesa za državu i jedinicu lokalne samouprave, kao i organizacija za donošenje propisa kojima će se urediti ta pitanja, sadržana u ranijim zakonima od 1995. godine”, navodi se u saopštenju.

Takođe, podnosioci predloga i inicijative tvrde da se Zakonom o održavanju stambenih zgrada nije moglo rešavati pitanja rešavanja stambenih potreba funkcionera i drugih kategorija lica, jer se na taj način, prema njihovom mišljenju, faktički uređivalo raspolaganje državnom imovinom.

“Ustavni sud nije prihvatio taj dio navoda. Sud je suprotan zakonom da nije protivustavno da se ova pitanja uređuju posebnim, umjesto sistemskim, sve dok su takva rješenja u skladu sa osnovnim principima Zakona o svojinsko-pravnim odnosima i Zakona o državnoj imovina.

Ustavni postupak je zakonom propisan da je zakonodavac ovlašten da uređuje pitanja iz oblasti stanovanja, uključujući i, način i kriterije za rješavanje stambenih potreba određenih kategorija lica.

“Međutim, Ustavni sud je utvrdio da je zakonodavac pitanja koja po svojoj prirodi predstavljaju zakonsku materiju, shodno praksi Evropskog suda za ljudska prava, prenio na Vladu, organe lokalne samouprave, Sudski savjet, Tužilački savjet i Ustavni sud, umjesto da ih sam uredio zakonom. Vrijeme je, prema ocjeni Ustavnog suda, prekoračio svoja ustavna ovlašćenja”, dodaje se u saopštenju.

Na taj način omogućeno je da postupak, način i kriterijume za rješavanje stambenih potreba uređuju podzakonske akte Vlade, lokalne samouprave, Sudskog savjeta, Tužilačkog savjeta i Ustavnog suda, bez dovoljno jasnog zakonskog okvira.

“Ustavni sudski piše da je vrijeme stvoren neprihvatljiv prostor za arbitrarnost u odlučivanju, što nije u skladu sa ustavnim principima vladavine prava i pravne sigurnosti”, piše u saopštenju.

Ustavni sud posebno ukazuje na odredbu člana 29 stav 1 Zakona, kojom je propisano da stambene potrebe mogu rješavati Vladu ili organ lokalne samouprave za „lica čiji je rad od interesa za državu, odnosno jedinicu lokalne samouprave“.

“Po ocjeni Ustavnog suda, ta odredba nije bila dovoljno jasna i precizna, jer nije bilo propisano ko i po kojim kriterijumima utvrđuje da je nečiji rad od interesa za državu ili jedinicu lokalne samouprave, te da se ta lica nalaze u privilegovanom položaju u odnosu na druge zaposlene.

Ustavni sud je ne ispunjava zahtjeve da takvo zakonsko rješenje ne ispunjava pravne sigurnosti i predvidljivosti koje zahtijeva načelo prava i može predstavljati neprimjeren uticaj na nezavisnost državnih službenika, javnih funkcionera, a posebno na nosioce pravosudne i ustavnosudske funkcije.

“Kada je riječ o članu 29 stav 2 Zakona, Ustavni sud je ukazao da je njime bilo propisano da se postupak, način i kriterijumi za rješavanje stambenih potreba sudija, državnih tužilaca i sudija Ustavnog suda uređuju aktima Sudskog savjeta, Tužilačkog savjeta i Ustavnog suda”, navodi se u saopštenju.

Međutim, dodaju, zakon nije precizirao o kakvim je aktima riječ, niti je propisao zakonske kriterijume na osnovu kojih bi ti organi donosili takve akte.

Po ocjeni Ustavnog suda, prava koja su po svojoj prirodi zakonska materija moraju biti uređena zakonom, a ne prepuštena podzakonskim aktima bez jasno propisanih zakonskih mjerila, posebno imajući u vidu da se njima reguliše rješavanje stambenih potreba za nosioce pravosudnih funkcija.

“Ustavni sud je, stoga, utvrdio da je zakonodavac osporenim odredbama člana 29 stav 1 i 2 Zakona prekoračio svoja ustavna pravna ovlašćenja i da te odredbe ne ispunjavaju zahtjeve sigurnosti, vladavine prava i saglasnosti pravnih propisa iz Ustava Crne Gore, kao ni standard kvaliteta zakona koji proiziazi iz prakse Evropskog suda za ljudska prava”, stoji u saopštenju.

S druge strane, Ustavni sud nije našao da je prekršen Ustav odredbom člana 28 Zakona prema kojem Vlada i lokalne samouprave mogu, pored finansijskih sredstava za rješavanje stambenih potreba zaposlenih u državnim organima i organima lokalne samouprave, obezbjeđivati ​​i građevinsko zemljište i druga sredstva, jer se tim rješenjem ne dovodi u pitanje principa vladavine prava i saglasnosti pravnih propisa, niti načelo opšte zabrane diskriminacije, po bilo kojoj osnovi. Ovakvom odredbom ne pravi se kakvo razlikovanje po ličnim svojstvima zaposlenih u državnim organima I organima lokalne samouprave na koje se te odredbe odnose, niti njihova jednakost pred zakonom. Eventualno arbitrarno tumačenje i primjena ovih odredbi podložna je ustavnosudskoj kontroli u postupcima pokrenutim ustavnom žalbom.

“Za ovu odluku je glasao pet sudija, dok je jedan sudija glasao protiv. Odluka će biti objavljena u Službenom listu Crne Gore i na internet stranici Ustavnog suda”, dodaje se.

Sud je u ovom predmetu odlučio po prijedlogu za ocjenu ustavnosti koji je podnio pet poslanika Demokratske Crne Gore i po inicijativi nevladine organizacije Institut alternativa.

“Zakon o održavanju stambenih zgrada donijet je u junu 2016. godine, dok je Skupština Crne Gore usvojila izmjene tog zakona u decembru 2022. godine, kojim je izbrisala poglavlje “Rješavanje stambenih potreba” i čl. 28, 29 i 30 tog zakona. ustavnost za vrijeme njihovog važenja”, kazali su iz Ustavnog suda.

Kako je sud vodio jedinstveni postupak, odlučeno je io drugim inicijativama za ocjenu ustavnosti, konkretno čl. 16 Zakona o održavanju stambenih zgrada.

“Više podnosilaca inicijative za ocjenu ustavnosti osporilo je kao neustavnu odredbu prema kojoj etažni vlasnici troškova održavanja stambene zgrade snose srazmjerno neto površinu svojih posebnih djelova stambene zgrade, odnosno stana ili poslovnog prostora. Vrijednost boda prostora utvrđuje skupština etažnih vlasnika i ne može biti manja od 20 centi. Smatraju da se naknada za održavanje stambene zgrade ne može odrediti drugom”,

Ustavni sud je utvrdio da je odredba precizna, i da ispunjava zahtjeve pravne sigurnosti, kao i standard zakonitosti, shodno praksi Evropskog suda za ljudska prava. Osporena odredba je tako normirana da ne proizlazi mogućnost arbitrarnosti i zloupotrebe prava od strane onih koji vrše njenu primjenu.

“Sud je ocjena da među etažnim vlasnicima nema diskriminacije, jer svi troškovi održavanja nose po istom kriteriju, srazmjernu površinu posebnog dijela zgrade, odnosno stana ili drugog prostora u njihovom vlasništvu”, zaključuje se u saopštenju.

CdM portal