Nedavno se navršilo 37 godina od kako se krenulo sa zatvaranjem Fabrike celuloze i papira u Beranama.
Od industrijskog ponosa do starog gvožđa
Bila je to prva fabrika iz doba socijalizma u ondašnjoj velikoj Jugoslaviji u čijim pogonima je obustavljena proizvodnja. Sadašnja slika ove fabrike jasno ukazuje da se u minulim godinama nije preduzelo ništa u cilju zaštite imovine ovog nekadašnjeg privrednog giganta koji se nalazi u Industrijskoj zoni na Rudešu. Lako se može primijetiti da organizovane grupe i pojedinci i dan-danas potpuno slobodno iz fabričkih pogona odnose ostatke materijala, koji u sebi sadrže djelove gvožđa, bakra ili aluminijuma. To potvrđuju i bivši radnici, navodeći da je krajnje nedopustivo da to niko nije pokušao da spriječi.
– Više od tri i po decenije svjedoci smo pohoda brojnih lopova koji su iza sebe ostavili samo zidine bivše fabrike. Jednostavno, određene kriminalne grupe su uspjele da odnesu sve što se moglo odnijeti i sve to prodavali u staro gvožđe. No, svi mi opravdano sumnjamo da su ljudi iz pojedinih centara moći kumovali zatvaranju fabrika, a kasnije i pljački raspoložive imovine – navodi bivši radnik Milisav Barjaktarović.
Destruktivna privatizacija
Prije izvjesnog vremena, u okviru projekta “Veća transparentnost i odgovornost vlasti”, kojeg finansira Evropska unija, šest nevladinih organizacija sačinila je izvještaj o dešavanjima u bivšij Fabrici celuloze i papira. U ponuđenom izvještaju se navodi da je ova firma primjer preduzeća koje je krajnje neuspješno privatizovano kroz stečajni postupak. U izvještaju se tvrdi da je poslije zatvaranja fabrike primjenjivan obrazac destruktivne privatizacije kroz stečaj, koji nije karakterističan samo za Berane već za čitavu Crnu Goru. U ponuđenom dokumentu se navodi da vlasnici koji su kupovali imovinu fabrike nijesu imali za cilj da pokrenu proizvodnju, nego da za sebe ugrabe protivpravnu korist, te državni organi niti su insistirali na sproveđenju obaveza definisanih ugovorima o privatizaciji, niti su preduzimali mjere da spriječe otuđivanje imovine.
Fabrika o kojoj je riječ svečano je otvorena 13. jula 1964. godine, upošljavajući kasnije i do dvije i po hiljade radnika. Izgrađena je iz državnih sredstava odnašnje Jugoslavije, odnosno iz Fonda za nerazvijene, a ugašena 1989. godine, upravo kada je ukinut taj Fond.
Dio ove fabrike ponovo je otvoren 1996. godine pod imenom Beranka, gdje je svoje uposlenje našlo 250 radnika. Radila je samo povremeno i to smanjenim kapacitetom, pravdajući to nedostatkom obrtnih sredstava, da bi aprila 2004. godine ponovo bio uveden stečaj. Iste godine fabriku je na javnoj licitaciji, za nešto manje od milion eura, kupila firma Tigoimpeks, na čelu sa Radojem Gomilanovićem, kada je i preimenovana u Novu Beranku. Sa proizvodnjom se otpočinjalo u više navrata, ali se sve završavalo samo na pokušajima, bez nekog kontinuiranog rada. Od septembra 2007. godine mašine u pogonima Nove beranke nalaze se u stanju potpunog mirovanja. Nakon toga Gomilanović je izjavljivao da je jedino preostalo da se u fabriku uvede stečaj. Potvrđivao je da se cjelokupna fabrička imovina nalazi pod hipotekom, te da će povjerioci mašine prodavati u staro gvožđe kako bi naplatili svoja potraživanja.
Iz lokalne uprave ističu da Opština nije imala valjne mehanizme da doprinose zaustavljanju otuđivanja državene imovine na Rudešu, pa ni imovine Fabrike celuloze i papira.
Dan portal
