Foto: Forbes Crna Gora
Od početka sprovođenja Posebnog programa ulaganja od posebnog značaja (ekonomsko državljanstvo) od 2019, odobreno je 868 zahtjeva za dobijanje crnogorskog pasoša, a šest je još u proceduri odlučivanja.
To pokazuje Informacija o stanju Posebnog programa ulaganja od posebnog značaja za privredni i ekonomski interes Crne Gore na 1. jun 2026. godine, koju je objavila Vlada.
Kako se navodi, prema podacima dobijenim od Agencije za investicije Crne Gore, tokom trajanja programa, zaključno sa 31. decembrom 2022. godine, predato je ukupno 1.113 zahtjeva za sticanje crnogorskog državljanstva prijemom, odnosno aplikacija.
„Aplikacije su trenutno u različitoj fazi obrade, u zavisnosti od datuma dostavljanja, odnosno kompletnosti. Do 1. juna 2026. godine, za ukupno šest zahtjeva Agencija je shodno proceduri, izvijestila predsjednika Vlade Crne Gore da su ispunjeni kriterijumi, te se predmetni zahtjevi trenutno nalaze u proceduri odlučivanja od strane ministarstva nadležnog za unutrašnje poslove“, piše u Informaciji.
Kako se dodaje, za 868 zahtjeva je Ministarstvo unutrašnjih poslova donijelo rješenje o prijemu u crnogorsko državljanstvo, a nema zahtjeva koji su predmet kontrole prenosa sredstava od ovlašćenog posrednika, dok se kod revizora nalaze dva podnešena zahtjeva za mišljenje.
Usljed negativnog mišljenja agenta za ocjenu međunarodne podobnosti, kao i neispunjenosti kriterijuma propisanih Odlukom, odbijeno je 239 zahtjeva.
Program, u trajanju od tri godine, 2019. godine osmislila je i sprovela prethodna Vlada Demokratske partije socijalista (DPS), koja je smijenjena na izborima u avgustu 2020. godine. Prvi zlatni pasoš izdat je u februaru 2020. Plan je bio da investitori, u zamjenu za crnogorski pasoš, ulažu u razvojne projekte u turizmu, poljoprivredi i prerađivačkoj industriji.
Uslovi za dobijanje crnogorskog pasoša su prvobitno bili ulaganje najmanje 450.000 eura u jedan od razvojnih projekata u Podgorici i primorju, ili 250.000 eura u sjevernom ili središnjem regionu, kao i donacije manje razvijenim opštinama, da bi ih 2022. godine Vlada pooštrila. Od tada, do kraja 2022. kada je program ukinut pod pritiskom EU, svi investitori u roku od mjesec morali su da dostave Vladi bankarsku garanciju u vrijednosti od 50 odsto investicije. Uz to, aplikanti su za državljanstvo, osim 100.000 eura za Fond za razoj nerazvijenih opštine, morali da izdvoje još 100.000 eura u Fond za inovacije.
Programom je bilo predviđeno da se za tri godine (od januara 2019. do kraja 2021) „proda“ dvije hiljade pasoša, pa je zbog slabog interesovanja Vlada Zdravka Krivokapića planirala da ga ukine krajem 2021. godine. Međutim 30. decembra 2021. donijela je odluku da program produži do kraja 2022. uz obrazloženje da investitori zbog kovid krize nijesu imali vremena da završe projekte.
Evropska komisija (EK) je Crnu Goru, kao kandidatkinju za ulazak u EU, više puta upozoravala da ugasi šemu „zlatnih pasoša“ i uskladi viznu politiku s evropskom. Iz EK su nekoliko puta rekli da pažljivo prate ovaj program u Crnoj Gori, a ranije su protiv Malte i Kipra preduzeli mjere zbog skandala sa dodjelom državljanstava. Ove države prikupile su milijarde eura prodajući hiljade pasoša čime su, u nekim slučajevima, omogućile državljanstvo EU i osobama za kojima su matične zemlje raspisale potjernice.
Za manje razvijene lokalne samouprave uplaćeno 33 miliona eura
U Informaciji se navodi da je Zakonom o budžetu Crne Gore za 2023. godinu, planirana realizacija sredstava koja se nalaze na računu Agencije za investicije, a po zahtjevu Ministarstva finansija, pa je 32.999.849 eura 13. januara 2023. godine, prenijeto na Centralni račun državnog trezora.
U svrhu donacije za razvoj manje razvijenih jedinica lokalne samouprave, na račun Agencije za investicije u periodu od 1. januara 2023. do 31. decembra 2023. godine, prema izvodu sa računa koji Agencija ima registrovan kod CKB banke, uplaćeno je ukupno 33.300.000 eura.
Ministarstvo finansija je shodno zahtjevu Agencije za investicije od 2. aprila 2024. godine, otvorilo namjenski račun na koji će se uplaćivati prihodi namijenjeni za razvoj manje razvijenih jedinica lokalne samouprave.
Nakon što je nezavisni revizor angažovan za kontrolu uplata dostavio izvještaje, kojima se potvrđuje da je izvršen prenos sredstava namijenjenih za donaciju (100.000 eura po aplikaciji), sa escrow računa aplikanata na račun Agencije za investicije, Agencija je prenijela sredstava uplaćena od strane aplikanata, sljedećom dinamikom:
- 21.06.2024. godine, u iznosu od 6.700.000,00 eura (za 67 aplikacija);
- 25.07.2024. godine, u iznosu od 7.500.000,00 eura (za 75 aplikacija);
- 30.08.2024. godine, u iznosu od 1.900.000,00 eura (za 19 aplikacija);
- 27.09.2024. godine, u iznosu od 2.500.000,00 eura (za 25 aplikacija);
- 24.12.2024. godine, u iznosu od 799.251 eura (navedeni iznos odnosi se na osam aplikacija, međutim isti je umanjen za ukupan iznos provizija banke obračunatih tokom 2024. godine);
- 20.05.2025. godine, u iznosu od 900.000 eura (za devet aplikacija).
„Cjelokupna sredstva su uplaćena u svrhu donacije za razvoj manje razvijenih jedinica lokalne samouprave i prenijeta na namjenski račun. Dvije aplikacije odobrene od strane Ministarstva unutrašnjih poslova trenutno su u postupku provjere uplata od strane nezavisnog revizora“, navodi se u Informaciji.
Investitorima uplaćeno 250,5 miliona
Investitorima je u svrhu ulaganja u projekte sa liste razvojnih projekata u oblasti turizma od početka realizacije programa do 1. juna 2026. godine, uplaćeno 250.522.956 eura, dok se prema evidenciji Agencije za investicije na escrow računima aplikanata na navedeni datum nalazi 2.785.000 eura, što su sredstva koja su deponovali aplikanti čije su aplikacije u fazi razmatranja kod nadležnih organa.
U svrhu ulaganja u poljoprivredu i prerađivačku industriju shodno dostavljenim revizorskim izvještajima, investitoru je od početka realizacije programa uplaćeno 500.000 eura, „što ujedno podrazumijeva cjelokupan iznos sredstava koji je bio deponovan na escrow računima aplikanata“.
U svrhu administrativnih taksi od početka realizacije programa do 1. juna 2026. godine uplaćeno je 43.575.344 eura.
Fondu za inovacije je u svrhu razvoja inovacione politike Crne Gore uplaćeno 31.200.000 eura, dok je na escrow računima evidentirano 600.000 eura, što su, kako je objašnjeno, sredstva koja su deponovali aplikanti čije su aplikacije u fazi razmatranja kod nadležnih organa.
U izvještaju se napominje da je utvrđena razlika u ukupnim iznosima sredstava između Agencije za investicije (31.200.000) i Fonda za inovacije (31.300.000).
„Kako izvještaj revizora nije blagovremeno dostavljen Agenciji za investicije, evidentiranje podataka kasni u odnosu na izvršeni prenos sredstava, zbog čega je prikazani iznos iskazan na osnovu podataka iz prethodnog obračunskog perioda“, navodi se u Informaciji.
forbes.vijesti.me
