Iako je sa jedinstvenim vještačenjem invaliditeta trebalo da se počne 1. jula, Vlada je na sjednici u četvrtak predložila izmjene Zakona o jedinstvenom vještačenju invaliditeta, kojim se sprovođenje tog postupka odlaže za pet mjeseci, odnosno do 1. decembra ove godine.

Izvršna direktorica Udruženja mladih sa hendikepom Crne Gore (UMHCG) Marina Vujačić kaže za “Dan” da je bilo neophodno i, u skladu sa važećim Zakonom o jedinstvenom vještačenju invaliditeta, obavezno odložiti planirani rok početka procesa jedinstvenog vještačenja invaliditeta, imajući u vidu da je nadležno ministarstvo, odnosno Vlada, od kraja prošle godine, u kontinuitetu, kasnilo i nije ispoštovalo nijedan rok iz tog akta.

Vujačić precizira da je jedino usvojena odluka o osnivanju nove javne ustanove – Zavoda za jedinstveno vještačenje invaliditeta, ali bez daljih aktivnosti na njenoj formalizaciji.

– Iako smo više puta ukazivali na kašnjenja i još krajem prošle godine iznosili bojazanda do 1. jula ove godine neće biti pripremljen sistem za početak primjene jedinstvenog vještačenja, ministar Damir Gutić javno nas je uvjeravao da sve teče po planu i najavio eventualna manja kašnjenja. Smatram da ni novi rok, postavljen za 1. decembar ove godine, nije realan, ali odgovornost je svakako na Vladi da ispoštuje rokove i obezbijedi da se zakon sprovodi, iako nam odlukama u proteklom periodu nije uopšte ulila povjerenje da će to učiniti, pa ni da joj je stalo do suštinske reforme i pristupa zasnovanog na ljudskim pravima – rekla je Vujačić za “Dan”.

Ona je naglasila da ovo odlaganje može negativno uticati na svu djecu i odrasle s invaliditetom i njihove porodice.

– Posebno ukoliko različiti resori, namjerno i svjesno, dozvole da se desi svojevrstan pravni vakuum, na način što neće blagovremeno obezbijediti rad komisija u svih onih pet oblasti na koje se zakon odnosi, bez obzira na to što su to dužni učiniti – istakla je Vujačić.

Podsjeća da svi zahtjevi podneseni do datuma početka jedinstvenog vještačenja invaliditeta moraju biti razmotreni i o njima odlučeno po propisima koji su do tog trenutka na snazi, tako da bi u slučaju kašnjenja u postupanju i rješavanju zahtjeva morale nastaviti sa radom i komisije koje su do sada postupale kako bi riješile zahtjeve prispjele prije 1. decembra 2026.

– Već dobijamo informaciju da su neke komisije prestale sa radom zbog isteka mandata, a pouzdano znamo da socijalno-ljekarske komisije u nekim gradovima ni do danas nijesu završile razmatranja zahtjeva još iz prošle godine. U tom smislu, i ovo je prilika za javni apel da svi resori obezbijede postupanje u skladu sa zakonskim propisima i obavezama, do trenutka početka jedinstvenog vještačenja invaliditeta, odnosno postavljenog roka primjene nove metodologije, kako bi osobe s invaliditetom, uključujući djecu od najranije dobi, mogle nesmetano ostvarivati prava u oblasti obrazovanja, socijalne zaštite, rada i zapošljavanja, penzijskog i invalidskog osiguranja, te boračke i invalidske zaštite – apelovala je Vujačić.

Vujačić ocjenjuje da je očigledno da u našem sistemu ništa ne zavisi od preuzetih međunarodnih obaveza i standarda, u prvom redu Konvencije o pravima osoba s invaliditetom, nego od političke volje i namjera.

– Politička imenovanja, bez nespornog znanja i iskustva, u tom smislu, ne osiguravaju opšti interes i interes u korist osoba s invaliditetom, već isključivo uskopartijske interese, za koje se opravdano plašimo da ih neće biti oslobođen ni ovaj proces – naglasila je Vujačić.