Fokus mora ostati oštar na jačanju vladavine prava, zaštiti medijskih sloboda i borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala, kao i na napretku pravosudnih reformi – poručuju iz EK
Ilustracija
Crna Gora je tokom ljeta ubrzala sektorske reforme i dokazala da se rad na ispunjavanju obaveza isplati, ali će, ukoliko želi da pregovore okonča do kraja ove godine, morati dodatno da pojača tempo, sačuva politički konsenzus i ne dozvoli skretanje pažnje sa vladavine prava, slobode medija, pravosuđa i obračuna sa korupcijom i organizovanim kriminalom. To je suština zvanične poruke koju je “Danu” dostavljen iz Evropske komisije, u trenutku kada crnogorska vlast najavljuje zatvaranje svih preostalih poglavlja u naredna tri i po mjeseca.
Iz Brisela priznaju da Podgorica stabilno i dosljedno napreduje i podsjećaju da je do sada privremeno zatvoreno 18 pregovaračkih poglavlja. Posebno je apostrofirano ubrzavanje reformi u svim oblastima tokom ljeta, što je ocijenjeno kao jasan dokaz da posvećenost evropskim obavezama donosi konkretan rezultat.
Međutim, iza diplomatski odmjerene pohvale čita se i precizno upozorenje: dosadašnja brzina neće biti dovoljna za završnicu. Komisija traži još snažniji reformski tempo i oštar fokus na najosjetljivije oblasti, u kojima usvajanje zakona samo po sebi ne predstavlja dokaz da je promjena zaista sprovedena.
– Fokus mora ostati oštar na jačanju vladavine prava, zaštiti medijskih sloboda i borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala, kao i na napretku pravosudnih reformi. Svi uslovi moraju biti ispunjeni, a politički konsenzus o reformama EU mora se održati, bez skretanja pažnje – saopštio je “Danu” portparol Evropske komisije.
Ova formulacija znatno je važnija od protokolarne podrške crnogorskim ambicijama. Brisel ne traži samo novu seriju zakona i odluka, već rezultate koji mogu izdržati provjeru država članica. To znači da se u preostalom vremenu neće ocjenjivati broj usvojenih propisa, nego njihova primjena, otpornost institucija na politički uticaj i sposobnost države da pokaže mjerljiv bilans u najtežim oblastima.
Posebno insistiranje na medijskim slobodama pokazuje da to pitanje nije sporedni dio političkih kriterijuma. Od Crne Gore se očekuje da obezbijedi uslove u kojima mediji mogu da rade bez pritisaka i napada, ali i da institucije efikasno rješavaju stare i nove slučajeve ugrožavanja novinara. Ista logika važi za borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala: istrage i hapšenja imaju težinu, ali završno mjerilo predstavljaju pravosnažne presude i trajno oduzimanje nezakonito stečene imovine.
Poruka da ne smije biti “skretanja pažnje” ima i neposredno političko značenje. Država koja želi da za nekoliko mjeseci zatvori 15 poglavlja ne može sebi dozvoliti da institucionalnu energiju potroši na sukobe vlasti i opozicije, međusobne obračune unutar većine ili teme koje dodatno produbljuju podjele. Evropski konsenzus ne mjeri se deklarativnom podrškom članstvu, već spremnošću partija da izglasaju i sprovedu reforme od kojih često nemaju neposrednu političku korist.
Iz Komisije naglašavaju da je očuvanje reformskog zamajca presudno za ostvarenje ambicioznog cilja do kraja godine. Istovremeno, Podgorica mora dokazati i da je spremna za obaveze koje počinju tek nakon zatvaranja poglavlja.
– Crna Gora treba da pokaže spremnost za članstvo kroz jake administrativne kapacitete, vizionarsko planiranje i pravovremeno i nesmetano usklađivanje zakonodavstva – poručili su iz Brisela, uz napomenu da će nastaviti da podržavaju reformski proces.
U tom dijelu poruke nalazi se upozorenje koje ovdašnji političari često zanemaruju: zatvaranje poglavlja nije isto što i spremnost države da funkcioniše unutar Unije. Crna Gora mora imati upravu sposobnu da primjenjuje evropska pravila, planira korišćenje fondova, štiti finansijske interese zajednice i preuzme odgovornosti punopravne članice. Partijsko zapošljavanje, dugotrajna v.d. stanja i česte promjene kadrova zato nijesu samo unutrašnji problem, već mogu postati prepreka vjerodostojnosti čitavog pristupnog procesa.
Brisel je, dakle, priznao napredak i nije doveo u pitanje mogućnost da Crna Gora ostvari ambiciozni plan. Ali nije dao ni politički blanko ček. Do kraja godine ostaje malo vremena, a svaki naredni korak zavisiće od učinka institucija i saglasnosti država članica. Pohvala za urađeno može biti podsticaj, ali neće zamijeniti nijednu obavezu koja je ostala nezavršena.
Dan portal
