Foto: Vlada Crne Gore
Crna Gora je toliko jasno zaslužila svoje članstvo da o tome nema nikakve sumnje i bilo bi neoprostivo da se država koja je uložila toliki trud i u kojoj stanovništvo dosljedno želi Evropsku uniju – ne primi.
Iako će Crna Gora naredne godine zatvoriti sva pregovaračka poglavlja i pokrenuće se završne procedure pred glasanje u nacionalnim parlamentima država članica, njen ulazak u EU u narednim godinama zavisiće od kratkog političkog trenutka, gotovo od političkog hira, odnosno od toga kako će se poklopiti okolnosti.
Mnogo toga se u EU rješavalo na takav način i taj momenat Crna Gora mora vrebati, jer u suprotnom mnogi smatraju da bi naša susjeda mogla ostati pred vratima.
Razlog nije u Crnoj Gori, već u Evropskoj uniji. Podsjeća se da je funkcionisanje Unije sa 27 članica, u ovim okolnostima, a naročito kada u Savjetu ne postoji jasan lider kakav je nekad bila Angela Merkel, veoma teško. Pred Unijom su pitanja na kojima se ona lomi ili opstaje – od odbrambene industrije, statusa Ukrajine, energetike, odnosa sa Amerikom i Kinom, do životno važnih sporazuma o slobodnoj trgovini i zajedničkih politika.
Uz to, tu je i pitanje unutrašnjeg ustrojstva Unije, odnosno kako će se koja država pozicionirati i na čiju stranu stati.
Svima je vidljivo da se unutar zajednice formiraju grupacije, recimo od dvije ili tri države srednje Evrope. Postoji i ambicija ka federaciji, odnosno „veoma intimnoj zajednici“, kakvu belgijski premijer zagovara za članice Beneluksa.
Takvih formacija biće više do kraja decenije. Velike države članice žele da ukinu pravo veta, jer bi tako briselski blok postao brži, agilniji, sposobniji i konkurentniji, dok male države, razumljivo, ne žele da se odreknu svoje jedine jake karte.
Ulaskom Crne Gore, Unija bi dobila još jednu malu državu, sa svega 600 hiljada stanovnika, ali sa pravom veta. To se velikim članicama ne bi dopalo. Iz toga proizilazi da bi velike države ponovo izvršile pritisak na male da se odreknu prava veta prije nego što bi Crna Gora bila primljena, a tada bi male države iznenada mogle uskratiti podršku prijemu Podgorice u članstvo.
Crna Gora je nesumnjivo zaslužila članstvo i bilo bi neoprostivo da se država koja je uložila toliki napor i čiji građani dosljedno žele EU – ne primi. Unija bi kao politička zajednica time izgubila legitimitet. Najveći dio posla obavili su Milo Đukanović i njegove vlade.
Crnogorski politički kurs bio je dosljedno prozapadni, pregovarači i ekspertski timovi izuzetni. I nakon njegovog odlaska, čak i kada je Brisel to radio bez velike volje, u Podgorici su ostali jednako uporni.
Njihov osnovni instinkt je očuvanje državnosti i, iako nije sasvim jasno da li sadašnja vlast „voli“ EU, vrlo dobro zna da je Evropska unija okvir u kojem Crna Gora može sačuvati svoju državnost.
Kolebljivost Crne Gore oko toga gdje bi trebalo da pripada, kao i kako će se pozicionirati prilikom glasanja o važnim pitanjima u Savjetu – što zavisi i od unutrašnjih etničkih podjela – biće izraženija što je Evropska unija slabija.
S druge strane, članstvo u EU ohrabrilo bi stvarne proevropske snage u Crnoj Gori. Neposredno nakon nje, ili možda istovremeno, članstvo bi trebalo da dobije i Albanija, čiji je politički kurs u potpunosti prozapadni. Obje države su jednostavno zaslužile članstvo.
Druge zemlje regiona su još daleko, a najdalje je Srbija. Nezadovoljstvo činjenicom da Srbija, za razliku od Crne Gore ili Albanije, nije dobila pohvale niti zeleno svjetlo za nova pregovaračka poglavlja, Aleksandar Vučić je iskazao time što nije došao u Brisel na tradicionalni i zaista važan samit lidera EU i Zapadnog Balkana.
Preko njemačkog lista Berliner Zeitung prenijet je Vučićev stav da Brisel „ignoriše geopolitičku realnost“, odnosno da „Zapadni Balkan nije moguće stabilizovati bez Srbije, a još manje protiv Srbije“.
Berliner Zeitung konstatuje da su bez Srbije, imajući u vidu i njen uticaj na Republiku Srpsku, srpsku manjinu na Kosovu, kao i na Crnu Goru, održivi mir i održiva ekonomija regiona nezamislivi. Autor tog lista čak i upozorava: „Srbija koja bi okrenula leđa EU bila bi politička katastrofa za Evropu“, uz primjedbu da Brisel konstantno frustrira najvažniju zemlju na Balkanu.
Dakle, čini se da Vučić ponovo pokušava da uvjeri Brisel da je on faktor stabilnosti, ključna tačka oslonca i da, ukoliko želi, može uticati i na narednu članicu EU – Crnu Goru.
Takođe, da može destabilizovati i Hrvatsku, preko izjava svog ministra Bratine o oduzimanju dijela hrvatske teritorije. Oboje je, vjerovatno, izrečeno u nadi da će, kao i mnogo puta ranije, dobiti poziv iz Berlina ili Brisela, u kojem bi ga molili da „smiri situaciju“, a on bi odgovorio da može – ali da za to mora dobiti neku nagradu. Pitanje je samo dokle takva taktika može funkcionisati.
CdM portal
