05.07.2025.

Crna Gora kroz strateško partnerstvo sa francuskim EDF-om ima istorijsku šansu za energetski razvoj i ekonomski iskorak

Crna Gora je na pragu značajnog energetskog iskoraka zahvaljujući ozbiljnom interesovanju francuskog energetskog giganta EDF (Électricité de France) za izgradnju hidroelektrane „Kruševo“.

EDF je jedna od najvećih energetskih kompanija u Evropi i globalni lider u proizvodnji električne energije iz nuklearnih i obnovljivih izvora. U vlasništvu francuske države, EDF zapošljava preko 150.000 ljudi i upravlja sa više od 120 gigavata instalirane snage širom svijeta. Nahava učešćs u crnogorskom elektroenergetskom sektoru označava snažan iskorak ka stabilnom i održivom razvoju.

EDF i Crna Gora imaju istoriju dobrih odnosa.

U septembru prošle godine, crnogorska Elektroprivreda (EPCG) potpisala je Memorandum o saradnji sa EDF-om, a na sastanku u Davosu odlučeno je da se u projekat dodatno uključi i italijanska kompanija Edison, članica EDF grupacije, specijalizovana za razvoj hidroenergetskih kapaciteta i obnovljive izvore energije. Edison već ima značajno iskustvo u regiji i ekspertizu u valorizaciji hidro potencijala, što će dodatno osnažiti kapacitete za realizaciju HE „Kruševo“.

Prva velika hidroelektrana nakon skoro pola vijeka

Hidroelektrana „Kruševo“ planirana je na rijeci Pivi, sa instalisanom snagom od oko 100 MW i godišnjom proizvodnjom od oko 300 GWh. Brana HE bi se nalazila u blizini sela Kruševo, na oko 1.600 metara uzvodno od sastava Pive i Tare. Nizvodno od brane planirano je prokopavanje korita rijeke sve do njenog sastava sa Tarom, čime bi se povećao pad i omogućila veća energetska efikasnost. Riječ je o srednjoj hidroelektrani derivacionog tipa, sa minimalnim uticajem na životnu sredinu, čime se uklapa u koncept zelene tranzicije kojoj Crna Gora teži.

To bi bila prva veća hidroelektrana koja bi se gradila u Crnoj Gori nakon 48 godina, jer je posljednja, HE “Piva”, izgrađena davne 1976. godine.

Projekat HE „Gornje Kruševo“ kandidovan je i u okviru Reformske agende Vlade Crne Gore, koja obuhvata i projekte iz oblasti prosvjete, zdravstva, pravosuđa, saobraćaja, za koje država očekuje podršku iz EU fondova, kroz Ekonomsko-investicioni plan (EIP) za zapadni Balkan u iznosu od preko 380 miliona eura.

Vlada sa projektom HE “Gornje Kruševo” konkuriše u okviru oblasti koje EU finansira – energetska zelena tranzicija i sektora Politika dekarbonizacije i priprema za mehanizam određivanja cijena emisije ugljenika. Izgradnja ove hidroelektrane je procijenjena na 160 miliona eura, a prema procjeni zrelosti projekta (stepen pripremljenosti), neophodna dokumentacija biće završena 2025. ili najkasnije 2026. godine, nakon čega se može očekivati početak gradnje.

Cilj projekta je da se smanji učešće električne energije proizvedene iz uglja i omogući ispunjavanje obaveza koje je Crna Gora preuzela u postupku pristupanja Evropskoj uniji.

EPCG uveliko priprema dokumentaciju

Elektroprivreda Crne Gore (EPCG) je u avgustu 2024. raspisala tender za geološka istraživanja na lokaciji planiranoj za gradnju HE “Kruševo”, koji je još u toku.

Još 2022. godine EPCG je usvojila studije iskorišćenja hidroenergetskog potencijala rijeke Pive nizvodno od HE “Piva”. U studiji su razmatrane dvije varijante lokacije pregradnog mjesta – Donje Kruševo i Gornje Kruševo, a kao bolja opcija izabrano je Gornje Kruševo. Planirana akumulacija bi se nalazila prije granice sa Bosnom i Hercegovinom, a sama pozicija omogućava izgradnju bez uticaja na naseljena mjesta i zaštićene zone.Ukoliko dođe do zaključenja G2G sporazuma sa Francuskom, Crna Gora bi prvi put nakon gotovo pola vijeka imala partnera svjetskog ranga za razvoj domaćih hidroresursa. Ujedno, to bi bio i važan signal investitorima i EU da država ozbiljno pristupa energetskoj tranziciji i sopstvenoj energetskoj nezavisnosti.

Izvor BiznisCG