Pristigli radovi konkursa „Mladi ekoreporteri“

Uoči Dana planete Zemlje, proglašenjem najboljih učesnika, završen je konkurs „Mladi ekoreporteri” koji je, po petnaesti put, organizovala NVO „EKOM” u sklopu programa – Fondacije za ekološku edukaciju (FEE). Pobjednički rad srednjoškolaca Emira Idrizovića i Benjamina Mahmutovića iz Srednje medicinske škole “Dr Branko Zogović” u Beranama.

Košnice obasjane suncem u martu, brdo Radunovića, Budimlja- Berane | Foto: Benjamin Mahmutović)
Košnice obasjane suncem u martu, brdo Radunovića, Budimlja- Berane | Foto: Benjamin Mahmutović)

Na konkurs je do 15. marta 2022. stiglo 340 radova iz 31 osnovne i 15 srednjih škola. Na pripremi je radilo oko 350 učenika i pomagalo 57 profesora mentora.

Nakon selekcije, u konkurenciji za plasmane bilo je ukupno 108 radova i to: 36 članaka, 40 fotografija, 22 fotopriče i 10 video klipova.

Odabrane radove je tokom aprila 2022. vrednovao petnaesetočlani nacionalni žiri i odabrao najbolje u šest tematskih i dvije starosne kategorije – srednjoškolci i osnovci.

„Kraljice biodiverziteta – naša sigurnost za zdravlje”

One nam pomažu da se zasladimo, izliječimo ili da uživamo u njihovom letu. Međutim, uticajem klimatskih promjena, zagađivanjem i nebrigom ljudi, pčela je na svijetu sve manje.

Male žute „zujalice“ su jedne od najpametnijih životinja, u košnici poštuju zakone, a znanje prenose na sljedeće generacije, objašnjava profesorica biologije iz beranske Gimnazije „Panto Mališić“ Svetlana Radević.

Ona je kazala da se pčele ne rađaju naučene, već kao mlade uče od starijih kako da prave med. Žive u kolonijama, složeno organizovanim društvenim zajednicama koje čine: matica, radilice i trutovi, kazala je ona.

Oprašivanje je od vitalnog značaja za život na planeti, a alarmantno je da u brojnim regionima usluge oprašivanja pokazuju opadajući trend. Za to je, kako ukazuju dokazi, krivac povećana upotreba pesticida.

Pad će vjerovatno uticati na proizvodnju i troškove useva bogatih vitaminima poput voća i povrća, što će dovesti do sve više neuravnotežene ishrane i zdravstvenih problema, kao što su neuhranjenost i nezarazne bolesti.

Sadašnje stope izumiranja pčela su 100 do 1.000 puta veće od uobičajenih zbog uticaja ljudi. Insekti će vjerovatno činiti najveći dio budućeg gubitka biodiverziteta, sa 40 procenata posebno pčela i leptira koji su suočeni sa izumiranjem.

Klimatske promjene takođe imaju negativan uticaj u velikoj mjeri. Više temperature, suše, poplave i promjene vremena cvjetanja ometaju oprašivanje.

Pčelara malo, znanja o pčelama još manje

Pčelara u Beranama nema dovoljno, ocijenili su naši sagovornici, jer se nijedan ne može pohvaliti sa velikim brojem košnica, a i zbog globalnih problema pčela je sve manje.

Da bi neko mogao iole da se bavi pčelarstvom, mora da ima najmanje 100 košnica, kazao je predsjednik pčelarskog društva “Uljanik” iz Berana, Velizar Cimbaljević.

Ranije su opstajale nekoliko godina, proizvodile višak meda za cijelu zimu. Sada je nemoguće da odu na primorje, prezime i sljedeće jeseni da i dalje žive. Nema viška meda, a i zbog zagađenosti atmosfere- objasnio je Cimbaljević.

Da je za bavljenje tim poslom potrebno znanje, smatra pčelar Zdravko Radunović, jedan od osnivača pčelarskog društva “Roj” iz Berana i dodaje da je poznavanje tematike obavezno, a da se praksa stiče vremenom.

Mišljenja je da bi se trebalo u srednjim školama jednom do dva puta nedjeljno održavati časovi za širenje znanja o temama kao što su pčelarstvo i druge poljoprivredne djelatnosti, kako bi ljudi bili upoznati sa problemima.

Za rad sa pčelama je potrebna ljubav, smatra iguman Josif koji se takođe bavi pčelarstvom, tvrdi on.

Kazao je da one ne podnose nervozu i buku na košnicama, udaranje, parfeme, znoj, mirise – ona traži čistoću i mir. Kada radiš sa ljubavlju ona je mirna, a ako dođeš sa nervozom, osjeti pa te ubode, dodao je on.

Globalno zagrijavanje najveći neprijatelj pčela

Globalno zagrijavanje, vremenski uslovi, ali i sam čovjek utiču da pčele umiru, saglasni su pčelari.

Ljudi su krivi za neopstanak pčela na planeti, razni otrovi i prskanja i manjak čuvanja pčela dovodi do njihovog stradanja, smatra iguman Josif.

Vremenski uslovi kod nas su često nepogodni i predstavljaju problem, kazao je Radunović.

Dešava im se često da kad pčela treba da izlazi na pašu, vrijeme je kišovito, vjetrovi veliki i odmah sasušuju nektar – objasnio je on i dodao da su veliki problem i insekticidi i pesticidi.

Pčelar je kazao da komšija koji ima voće ga je više puta zamolio da zatvori pčele jer prskaju voće, a pčela se u maju ne smije zatvarati, maksimalno na 2-3 sata. Zato su ljudi danas svjesniji i prskaju voće oko 18-19 sati da bi se spriječio preveliki gubitak pčela, kako je kazao.

Više priče nego pomoći

Pčelari tvrde da pomoć koju dobijaju od Opštine nije dovoljna, te da se “više priča nego što se ulaže”.

Cimbaljević je kazao na primjeru da se uzme samo budžet u zadnjih 10 godina u Crnoj Gori prema tome koliko se ulaže novca u pčelarstvo, a koliko u ostale grane poljoprivrede, dodajući da se mora ulagati više, ali ne toliko pa će vidjeti kiše u odnosu na pčelarstvo.

Iz Opštine Berane su nam kazali da je lokalnim Agrobudžetom za prošlu godinu za razvoj pčelarstva izdvojeno 10.000 eura.

Ukupno je konkurisalo 122 pčelara sa 4.871 pčelinjim društvom – saopštili su iz Opštine.

Iz Ministarstva poljoprivrede su kazali da su svjesni značaja pčela i razvoja održivog pčelarstva i da posvećeno unapređuju taj sektor u saradnji sa pčelarima i Savezom pčelarskih organizacija te da sprovode brojne edukativne aktivnosti kao što su predavanja i studijska putovanja kako bi pčelari imali mogućnost da se edukuju i unaprijede tehnologiju pčelarenja.

Svjesni značaja, ali ipak ne žele time da se bave

Koliko su u srednjoj medicinskoj školi “Dr Branko Zogović” informisani o važnosti pčela saznali smo anketiranjem 151 učenika i 27 profesora. Većina je saglasna da su pčele važne za biodiverzitet, a da bi trebalo podići svijest o njihovom značaju kroz interaktivne radionice i praktični rad sa pčelarima.

Zabrinjavajuće je da je 106 učenika i 15 profesora ispoljilo nezainteresovanost za bavljenje pčelarstvom u budućnosti, a i da većina njih misli da je svaka pčela u stanju da proizvede med.

NOVOSTI

Povezane vijesti vijesti

Reklamni Prostor Prostor